ฟรีแลนซ์ที่เริ่มมีรายได้สม่ำเสมอ มักเจอ 2 คำถามใหญ่ — "ต้องยื่นภาษียังไง?" และ "ลดหย่อนอะไรได้บ้าง?" บทความนี้ตอบครบในที่เดียว
1. ฟรีแลนซ์ต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง?
ฟรีแลนซ์ไทยมีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ปีละ 2 ครั้ง ไม่ใช่ครั้งเดียวเหมือนพนักงานประจำ หลายคนรู้แค่ ภ.ง.ด.90 และพลาด ภ.ง.ด.94 ไป กลายเป็นโดนเบี้ยปรับโดยไม่จำเป็น
| แบบ | คืออะไร | ยื่นเมื่อไหร่ |
|---|---|---|
| ภ.ง.ด.94 | ภาษีครึ่งปี (ม.ค.-มิ.ย.) | 1 ก.ค. - 30 ก.ย. |
| ภ.ง.ด.90 | ภาษีเต็มปี | 1 ม.ค. - 31 มี.ค. ปีถัดไป (ออนไลน์ถึง 8 เม.ย.) |
2. รายได้ฟรีแลนซ์อยู่ในเงินได้ประเภทไหน?
กรมสรรพากรแบ่งเงินได้เป็น 8 ประเภท ฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่จะเข้าข่าย 2 ประเภทนี้:
เงินได้ประเภทที่ 2 (40(2)) — ค่าวิชาชีพอิสระ
เช่น ที่ปรึกษา รับจ้างเขียน รับจ้างออกแบบที่ลูกค้ากำกับงานใกล้ชิด หักค่าใช้จ่ายได้ 50% สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท
เงินได้ประเภทที่ 8 (40(8)) — ธุรกิจ พาณิชย์ การให้บริการ
ส่วนใหญ่ฟรีแลนซ์สาย Production จะเข้าข่ายนี้ เช่น กราฟิกดีไซเนอร์, นักเขียน, Dev, ช่างภาพ เลือกได้ 2 แบบ:
- หักแบบเหมา 60% — ง่าย ไม่ต้องเก็บใบเสร็จ เหมาะกับฟรีแลนซ์รายได้ไม่สูงมาก
- หักตามจริง — ต้องมีใบเสร็จครบ เหมาะถ้าค่าใช้จ่ายเกิน 60% เช่น มีลูกทีม เช่าออฟฟิศ
3. รายการลดหย่อนปี 2569 ที่ฟรีแลนซ์ต้องรู้
กลุ่มพื้นฐาน (ใช้ได้ทุกคน)
- ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท
- คู่สมรสไม่มีรายได้ 60,000 บาท
- บุตรชอบด้วยกฎหมาย 30,000-60,000 บาท/คน
- บิดามารดาอายุ 60+ ที่ไม่มีรายได้ 30,000 บาท/คน
กลุ่มประกัน + การออม (ฟรีแลนซ์มักใช้น้อยเกินไป)
- ประกันชีวิต สูงสุด 100,000 บาท
- ประกันสุขภาพตนเอง สูงสุด 25,000 บาท
- RMF + SSF + กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ + ประกันบำนาญ รวมกันไม่เกิน 500,000 บาท
- กองทุน ThaiESG สูงสุด 300,000 บาท
กลุ่มกระตุ้นเศรษฐกิจ (เปลี่ยนทุกปี — เช็กก่อนยื่น)
- Easy E-Receipt — ซื้อสินค้า/บริการที่ออก e-Tax invoice ลดหย่อนได้
- ดอกเบี้ยบ้านหลังแรก สูงสุด 100,000 บาท
4. ตัวอย่างคำนวณจริง — ฟรีแลนซ์รายได้ปีละ 1.2 ล้าน
| รายการ | จำนวน (บาท) |
|---|---|
| รายได้รวม (40(8)) | 1,200,000 |
| หักค่าใช้จ่าย 60% | -720,000 |
| คงเหลือ | 480,000 |
| ลดหย่อนส่วนตัว | -60,000 |
| ประกันชีวิต + RMF | -150,000 |
| เงินได้สุทธิที่ต้องเสียภาษี | 270,000 |
| ภาษีตามขั้นบันได | ~3,500 |
5. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3% — ขอคืนได้!
เมื่อนิติบุคคลจ่ายค่าจ้างให้ฟรีแลนซ์ ลูกค้าต้องหัก 3% นำส่งสรรพากรแทนคุณ และออก หนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้ — เก็บไว้ทุกใบ! ตอนยื่นภาษี ถ้าภาษีที่ถูกหักไว้มากกว่าที่ต้องเสียจริง คุณได้คืนทั้งหมด
6. สิ่งที่ฟรีแลนซ์มักพลาด
- ลืมยื่น ภ.ง.ด.94 — เบี้ยปรับ 200 บาท + เงินเพิ่ม 1.5%/เดือน
- เก็บ 50 ทวิ ไม่ครบ — เสียโอกาสขอภาษีคืน
- ไม่จดประวัติรายรับเป็นระบบ — พอถึงเวลายื่นต้องไล่ตามทั้งปี
- ไม่กันเงินภาษีไว้ล่วงหน้า — แนะนำเปิดบัญชีแยก กันไว้ 15-20% ของรายรับทุกครั้ง
สรุป — ภาษีไม่ใช่ศัตรู ถ้ารู้จักวางแผน
การจ่ายภาษีคือสัญญาณว่าคุณ "มีรายได้" ฟรีแลนซ์ที่วางแผนภาษีดี ไม่เพียงประหยัดเงินได้หลายหมื่นต่อปี แต่ยังหลีกเลี่ยงปัญหาภาษีย้อนหลังที่อาจกระทบเครดิตในอนาคต — เริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการแยกบัญชีรายรับ-รายจ่ายตั้งแต่วันนี้
ทีมเนื้อหา So1o Freelancer — เขียนเพื่อฟรีแลนซ์ไทยที่อยากทำงานคนเดียวให้เป็นระบบ ใช้เวลาทดลองเครื่องมือ คุยกับฟรีแลนซ์จริง และกลั่นออกมาเป็นบทความที่ใช้ได้ทันที
